De Koerier

Het tijdschrift Historia geeft digitaal een aardig overzicht van de Slag aan de Somme. Die vond plaats in 1916 en eiste zeer veel slachtoffers. Het ditigale artikel geeft een duidelijk overzicht, vergezeld van enkele duidelijke kaartjes. https://historianet.nl/oorlog/eerste-wereldoorlog/slag-aan-de-somme-140-dagen-in-de-hel?c_rid=63zc0rjz019YqI9TaDg2048220602%7C90640188&utm_medium=email&utm_campaign=nb_his_nl_tor_uge30_2020-%28917375%29&utm_content=&utm_source=historianet.nl&email=66D883651AC24A8B20DA4E24E247485DB1FAC44625A9301B724E271AEFC30931&utm_term=eerste,wereldoorlog" target="_blank" rel="nofollow">http://https://historianet.nl/oorlog/eerste-wereldoorlog/slag-aan-de-somme-140-dagen-in-de-hel?c_rid=63zc0rjz019YqI9TaDg2048220602%7C90640188&utm_medium=email&utm_campaign=nb_his_nl_tor_uge30_2020-%28917375%29&utm_content=&utm_source=historianet.nl&email=66D883651AC24A8B20DA4E24E247485DB1FAC44625A9301B724E271AEFC30931&utm_term=eerste,wereldoorlog

Marinus van der Lubbe wordt op 13 januari 1909 geboren in Leiden. Hij brengt zijn jeugd door in Den Bosch. Als zijn moeder overlijdt, komt hij in 1917 terecht in het gezin van zijn halfzus Annie Sjardijn, aan de Terweeweg in Oegstgeest. De rij huisjes waar hij woonde, staat er tegenwoordig niet meer. Eerst gaat hij naar de Julianaschool aan de Endegeesterweg. Dat gebouw staat er nog steeds! Marinus' zwager Jacob Sjardijn zorgt ervoor dat hij daarna aan de ambachtsschool een opleiding volgt tot metselaar. Hij krijgt dan een baantje als metselaar in de bouw. Dat is bij de aannemer A.P. de Rooij in Oegstgeest. Maar dat duurt niet heel lang. Bij een bouwongeval rond 1925 krijgt hij kalk in zijn ogen en moet stoppen als metselaar. Hij wordt een links activist, met communistische en anarchistische ideeën, en is lid van de Communistische Jeugdbond. Een paar keer belandt Marinus in de gevangenis. Begin 1933 vertrekt hij naar Duitsland. Op 27 februari van dat jaar brandt het Rijksdaggebouw in Berlijn af. Marinus wordt daar opgepakt en krijgt de schuld. Het blijft duister hoe de brandstichting in zijn werk is gegaan. Heeft Marinus het gedaan of niet? En als hij het heeft gedaan, deed hij het alleen of kreeg hij hulp? Hoe dan ook, Marinus komt er niet mee weg. Hij wordt schuldig bevonden en op in januari 1934 wordt hij onthoofd... Dat is drie dagen voor zijn verjaardag. Marinus is 24 jaar oud geworden. 

Waarom ineens deze blog? Het verhaal van Marinus blijkt een interessante vermenging van algemene geschiedenis en van familiegeschiedenis. De aannemer A.P. de Rooij is mijn opa Andries (verwijzing naar hem zit nog in één van mijn doopnamen). Het huis waar ik al bijna dertig jaar woon, is door mijn opa gebouwd, en opgeleverd in 1924. Dat is in de tijd dat Marinus metselaar was in het bedrijf van mijn opa. Zeer goed mogelijk dus dat hij een steentje heeft bijgedragen aan de bouw van mijn huis in Oegstgeest! 

In Leiden is een hofje vernoemd naar Marinus. Hij gaat in 1927 in die stad wonen, omdat zijn zwager het helemaal niet eens is met de politieke weg die Marinus inslaat. In het hofje herinnert een plaquette aan Marinus en zijn verhaal. 

Met dank aan Julie Winkelman, het boek Oegstgeest in bange dagen en Wikipedia! 

Onze lezer Perry Zuurbier was zo vriendelijk een stapeltje foto's te schenken van Nederlandse marineschepen in de haven van Den Helder. Gedateerd eind jaren zestig/begin jaren zeventig van de vorige eeuw, dus midden in de Koude Oorlog. We onderzoeken nu om welke schepen het gaat en waar ze precies liggen. Het belooft in ieder geval een interessant artikel voor een van de volgende Koeriers te worden! Hieronder alvast één van de foto's uit de serie. Dank aan Perry!

Een bijzonder object hieronder in beeld... In de 19e eeuw wordt de Nieuwe Hollandse Waterlinie aangelegd. Deze loopt van Muiden naar de Biesbosch en moet het een vijand onmogelijk maken om naar het westen door te dringen. Daartoe dienen niet alleen forten, maar ook onderwaterzettingen (inundaties) van terrein te oosten van de linie. In latere jaren moet de linie regelmatig worden aangepast omdat de infrastructuur van Nederland zich verder ontwikkelt. Zo wordt vanaf de jaren 30 van de vorige eeuw het Amsterdam-Rijnkanaal gegraven. Dat gaat dwars door de waterlinie en daarvoor moeten maatregelen worden getroffen. Bij Nieuwegein/Jutphaas wordt over het kanaal een grote betonnen bak gebouwd. Deze wordt gevuld met stortmateriaal. In geval van vijandelijke dreiging kan de bodem van de bak worden opgeblazen waarna het omlaag vallende stortmateriaal het kanaal afsluit. Lees meer over deze keer- of plofsluis in de volgende Koerier! 

Een groot deel van het oosten en het noorden van het land werd in 1945 bevrijd door Canadese troepen. Fietsend in de omgeving van Zutphen kom ik regelmatig monumenten tegen die daaraan herinneren. Dat is mede te danken aan een computerspel. Zonder in details te treden, want die begrijp ik zelf ook niet, in het spel Pokemon Go spelen monumenten uit allerlei periodes een rol. Zoöok monumenten uit de Tweede Wereldoorlog. Met twee kinderen die zich intensief met het spel bezighouden, krijg ik regelmatig Gouden Tips uit de omgeving van Zutphen, waarvan ik dankbaar gebruik maak. Maar het hieronder afgebeelde monumentje in Almen, ten oosten van Zutphen, heb ik helemaal zelfstandig ontdekt tijdens een fietstocht. De tekst op de bovenkant luidt: Ter herinnering aan de gesneuvelde Canadese bevrijders die een eerste rustplaats kregen in Almen april 1945. 

De Engelse koning George III leefde van 1738 tot 1820. Vanaf 1760 was hij koning. Vanwege zijn geestelijke gesteldheid nam zijn zoon George hem vanaf 1811 waar als regent. Na het overlijden van zijn vader werd deze George koning George IV. Dat als korte achtergrondinformatie. George III had in zijn bezit een enorme collectie militaire landkaarten. Vooral van Europese tonelen, maar ook van Amerika, India en enkele andere plekken op de wereldbol. Militair gezien een interessante periode, met de Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog en de Napoleontische oorlogen. Vanwege het feit dat het dit jaar 200 jaar geleden is dat George overleed, heeft de Royal Collection Trust de verzameling militaire kaarten op internet gezet. Neem eens een kijkje; ontzettend interessant! Het begint met een overzichtskaart, waarop kan worden ingezoomd en waarop de aparte kaarten kunnen worden gekozen. Zie https://militarymaps.rct.uk/" target="_blank" rel="nofollow">http://https://militarymaps.rct.uk/

Helaas is het in de maand april niet gelukt om een Koerier het daglicht te laten zien. Maar er wordt hard aan gewerkt dit in mei wel te laten gebeuren. In de nieuwe Koerier komen artikelen over de onlangs overleden Arnhem-veteraan Lol Martin en over de Raid bij Dieppe in augustus 1942. Hieronder een foto van Lol Martin, gemaakt in september 2010 door Julie Winkelman op de Airbornebegraafplaats in Oosterbeek. 

In de periode waarin we vanwege de Coronacrisis zo weinig mogelijk de deur uitgaan, schiet het bezoeken van interessante plekken er helaas bij in. Maar toch is er af en toe wat te melden. Zo wist Julie Winkelman voor haar vader een fraaie schoolplaat op de kop te tikken. Het is er een van het beleg van Den Bosch in 1629 door "stedendwinger" Frederik Hendrik. Leuk daarbij te vermelden is dat over dit beleg een artikel heeft gestaan in Koerier 182 van januari 2020. 

Vandaag "1917" gekeken. Een epische film waarin twee Britse soldaten een frontunit moeten zien te bereiken, om door te geven dat die een geplande aanval moeten afblazen. Bijzonder is dat het om één lang shot lijkt te gaan, waarin een goed beeld ontstaat van de loopgraven en van de waanzin van de strijd. Vooral het begin en het einde van de film vind ik uitstekend. Het tussenstuk is iets te avontuurlijk. Op zich niets mis mee, maar eigenlijk iets te onwaarschijnlijk voor een verder realistische oorlogsfilm. Maar dat doet nauwelijks afbreuk; dus zeker gaan kijken! Ook omdat de hoofdrolspeler zijn rol op een geweldige manier speelt! 

Een ArcheoHotspot is een plek waar de bezoeker op een laagdrempelig niveau kennis kan maken met archeologie en hier zelf mee aan de slag mag gaan. Sinds een jaar of vijf worden deze hotspots ontwikkeld en ze zijn vooral te vinden in archeologiemusea. Bijvoorbeeld het Allard Piersonmuseum in Amsterdam, het Huis van Hilde in Castricum en Valkhof in Nijmegen. Julie Winkelman, archeoloog-in-opleiding en gastauteur van de Koerier, gaat er een opzetten voor in Zutphen. Voor haar project bezochten we vandaag het Allard Piersonmuseum (zie de foto) en het Huis van Hilde. Hoewel archeologie natuurlijk lang niet altijd heeft te maken met militaire geschiedenis, zijn er uiteraard raakvlakken.